Bài viết tháng 5/2016

Chỉnh sửa gen: công nghệ gây nhiều tranh cãi đã tạo được thành tựu gì? Một kỹ thuật đặc biệt với tên gọi CRISPR/Cas9, được tạo ra nhằm chỉnh sửa một cách nhanh chóng và chính xác gen, bằng việc cắt bỏ và dán một mẩu ADN khác vào. Mở ra

Chỉnh sửa gen: công nghệ gây nhiều tranh cãi đã tạo được thành tựu gì?

Một kỹ thuật đặc biệt với tên gọi CRISPR/Cas9, được tạo ra nhằm chỉnh sửa một cách nhanh chóng và chính xác gen, bằng việc cắt bỏ và dán một mẩu ADN khác vào. Mở ra một hướng mới cho việc điều trị các khiếm khuyết gen và  ngăn chặn sự lây lan của những căn bệnh. Được sử dụng rộng rãi từ thí nghiệm chuột cho đến phôi người.

Hiện tại, thuật chỉnh sửa gen đã được phát triển để chữa bệnh ung thư cùng một số loại bệnh khác. Với những tiến bộ đầy triển vọng như vậy, chúng ta có thể hy vọng các năm tới, những cải tiến về gen sẽ giúp ích nhiều hơn cho cuộc sống con người. Và trong khi chờ đợi, hãy cùng xem lại các tiến bộ trong việc chỉnh sửa gen đạt được trong năm 2015 như thế nào.

Biến đổi phôi người

Vào tháng tư, các nhà khoa học người Trung Quốc đã gây xôn xao, khi sử dụng CRISPR cho phôi người để ngăn chặn một rối loạn máu có tên gọi beta thalessemia, khiến cho rất nhiều người tức giận dù công nghệ này có nên hay là không nên sử dụng cho người đi chăng nữa.

Vào đầu tháng mười hai năm 2015, một nhóm các chuyên gia đã gặp nhau tại Washington (Mỹ) đưa ra quyết định chỉnh sửa gen người không nên cấm tuyệt đối, nhưng chỉ nên sử dụng trên phôi thai cho đến khi chứng minh được nó an toàn.

Hình ảnh phôi người sau 3 ngày thụ tinh

Hình ảnh phôi người sau 3 ngày thụ tinh

Và cuối tháng mười hai, Quốc hội Mỹ đã thông qua dự thảo ngân sách chống lại việc sử dụng quỹ liên bang để tạo ra biến đổi phôi người, mặc dù nhiều chuyên gia cho rằng điều này chỉ như “đổ thêm dầu vào lửa”, càng khuyến khích các công ty tài trợ cho việc nghiên cứu.

Sử dụng tạng lợn để cấy ghép

Trong khi đó, các nhà khoa học cũng đang xem xét làm thể nào có thể sử dụng chỉnh sửa gen để sửa chữa gen, khắc phục tình trạng thiếu hụt nội tạng trong cấy ghép.

Vào tháng 10,  báo Nature News đưa tin một nhóm các nhà khoc học Harvard đã sử dụng CRISPR trong phôi lợn để tăng khả năng tương thích khi cấy ghép vào cơ thể con người.

Trong khi đó, Giáo Hội sinh vật học George đã tinh chỉnh hơn 60 loại gen lợn nhằm loại bỏ những gen gây hại, ẩn nấp trong ADN của loài động vật này và có thể gây bệnh cho con người. Không dừng lại ở đó, Giáo hội cũng đồng sáng lập một công ty với tên gọi eGenesis tại Boston, nhằm tìm ra cách tiết kiệm chi phí nhất, trong quá trình thực hiện cấy ghép.

Tạo ra siêu chó

C:\Users\Administrator.VIETFORUM\Desktop\crispr-dogs.jpg

Không dừng lại ở lợn, các nhà nghiên cứu Trung Quốc đã sử dụng chỉnh sửa gen CRISPR để tạo ra những chú chó săn mới. Đặc biệt, họ còn chỉnh sửa phôi thai của những con chó, cắt bỏ bớt các gen mystatin, một loại gen ngăn cản sự phát triển cơ bắp. Khi gen này ngừng hoạt động, động vật sẽ sản sinh ra nhiều cơ bắp hơn.

Mặc dù những nỗ lực đầu tiên không đạt được thành công. Nhưng tới lần thứ hai, các nhà khoa học đã tạo ra được hai chú chó gồm một con đực có tên gọi Hercules và một con cái được đặt tên là Tiangou (dựa theo truyền thuyết “Chó trời”), với lượng cơ bắp tăng gấp đôi so với những con cùng lứa.

Muỗi kháng bệnh sốt rét

Có thể thấy chỉnh sửa gen không chỉ nằm ở việc sửa chữa các gen khiếm khuyết. Mà hiện nay, nó còn được sử dụng để thay đổi gen di truyền theo hướng lây lan nhanh chóng- một dạng “ổ gen” nhằm ngăn chặn lây truyền bệnh sốt rét. Hồi cuối tháng, một nhóm các nhà khoa học tại UC San Diego đã sử dụng thành công CRISPR trong các ổ muỗi để chống dịch sốt rét lan rộng, căn bệnh đã giết chết hơn nửa triệu người vào năm ngoái.

Và chỉ hai tuần sau đó, các nhà khoa học ở Luân Đôn (Anh) thông báo rằng họ đã thành công trong việc sửa đổi một loại muỗi, 90% trong số những con muỗi này gây ra bệnh sốt xuất huyết, để ngăn cho chúng không lây bệnh sang con người.

Làm sáng tỏ các gen của con người

Thêm vào đó, trên nhiều ứng dụng lâm sàng, việc chỉnh sửa gen cũng giúp các nhà khoa học hiểu biết hơn cơ thể sinh học của chính chúng ta. Bằng cách sử dụng CRISPR, nhằm xác định các thiết lập cho một gen tế bào ung thư, có thể tồn tại trong cơ thể người như thế nào.

Các nhà khoa học phát hiện ra rằng những gen mã hóa protein chủ yếu tham gia vào quá trình giữ cho những tế bào con người được khỏe mạnh và bản chất các gen này rất hiếm khi bị đột biến. Điều này sẽ giúp ích rất nhiều trong việc tìm ra điểm yếu của tế bào ung thư, đâu là chỗ nó dễ bị tấn công nhất.

Điều trị bệnh bạch cầu

Các nhà khoa học đã sử dụng chỉnh sửa gen để điều trị – một hình thức của liệu pháp điều trị gen. Vào tháng mười một, các bác sĩ đã sử dụng kỹ thuật có tên gọi TALEN, nhằm điều trị cho một cô gái trẻ bị bệnh bạch cầu. Đến thời điểm hiện tại, bệnh của cô đã được thuyên giảm.

Bằng cách tinh chỉnh các tế bào đặc biệt trong hệ thống miễn dịch của cơ thể người bệnh, các bác sĩ đã gửi vào trong đó một công cụ tìm kiếm-và-phá hủy nhắm vào các tế bào của khối u và tiêu diệt chúng.

Tạo ra thú cưng siêu nhỏ

C:\Users\Administrator.VIETFORUM\Desktop\siêu-thú-cưng.jpg

Không chỉ tạo ra siêu chó, nay còn có cả siêu thú cưng, với kích thước chỉ bằng một nửa so với loài vật cùng lứa.

Vào tháng chín, cũng tại Trung Quốc một nhóm nghiên cứu đã tạo ra công nghệ di truyền “micropigs” tạo ra thú cưng siêu nhỏ. Họ sử dụng phương pháp chỉnh sửa gen TALEN  để thay đổi các chú heo Bama, có kích cỡ chỉ bằng một nửa các con heo được nuôi tại nông trại, nhờ vào việc làm mất một gen kiểm soát sự tăng trường.   Không có gen này, những chú heo sẽ không thể phát triển cơ thể giống như những con vật bình thường khác. Các con heo sau khi được biến đổi đã được bán với giá  1600 USD (khoảng 35 triệu VND).

Hầu hết việc chỉnh sửa gen chỉ tập trung vào lĩnh vực y tế, điều trị cho con người. Nhưng không dừng lại ở đó, CRISPR  còn được sử dụng trong việc sửa đổi cây trồng bao gồm cả thực phẩm chúng ta ăn, như việc tạo ra lạc không gây dị ứng, hay táo biến đổi gen không bị thâm. Đây chắc chắn chỉ là một số ví dụ đầu tiên trong hành trình được các nhà khoa học sử dụng, để chỉnh sửa gen. Có lẽ sẽ còn nhiều điều mới mẻ, bất ngờ và thú vị hơn nữa mà chúng ta được thấy, vào những năm tới về thứ công nghệ còn gây rất nhiều tranh cãi này.

Sưu tầm: Nguyễn Thị Bích Ngọc

 

Nguồn: thpttraicau.thainguyen.edu.vn
Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 2
Hôm qua : 13
Tháng 04 : 279
Năm 2021 : 2.316