THỰC PHẨM CHUYỂN GEN (Kì 2 - Sự an toàn của thực phẩm chuyển gen)

Chủ đề: THỰC PHẨM CHUYỂN GEN

(Kì 2 - Sự an toàn của thực phẩm chuyển gen)

Công nghệ sinh học (CNSH) là một bước tiến của khoa học trong thế kỉ 21. Cây trồng chuyển gen (GMO) chỉ là một sản phẩm của CNSH trong rất nhiều các công trình mà lĩnh vực này đã mang lại cho ngành nông nghiệp nói riêng và đời sống của con người nói chung.Tuy nhiên, khoa học cũng có những hạn chế của nó. Vấn đề thực phẩm biến đổi gen không đơn giản chỉ là một vấn đề của người nghiên cứu trong phòng thí nghiệm. Một khi đã đưa ra thị trường và trở thành một nguồn thực phẩm hàng ngày của con người, sự phát triển của GMO ảnh hưởng tới mọi mặt đời sống, từ kinh tế cho đến sức khỏe. Đấy có lẽ cũng là lí do vì sao GMO trở thành một vấn đề quan trọng và gây tranh cãi ở tất cả các nước mà nó đi qua.

Mới đây, những giống ngô biến đổi gen đầu tiên vừa được chính phủ Việt Nam chính thức chấp nhận cho trồng đại trà, trong khi ở Mỹ giống cây GMO đầu tiên đã được đưa vào thương mại hóa từ năm 1996. Nhiều người tiêu dùng Việt Nam hoài nghi về sự an toàn của thực phẩm biến đổi gen. Các nhà khoa học có người ủng hộ nhưng cũng có người hoài nghi về tính bền vững mà GMO sẽ mang lại cho nông nghiệp nước nhà.

biến đổi gen, thực phẩm, sinh vật, GMO, cấp phép, giống ngô, Việt Nam, Mỹ, kinh nghiệm, bài học

Giống ngô NK66Bt11 vừa được cấp phép thương mại hóa và trồng đại trà tại Việt Nam.

Vậy GMO tốt hay không tốt? Nếu tốt thì ở điểm nào và nếu không tốt thì cũng ở điểm nào? Đây hoàn toàn là những câu hỏi định tính vì nó còn tùy thuộc vào bạn đứng ở đâu – dưới góc độ của người tiêu dùng, người ra chính sách, hay người nông dân.

1.Những lợi ích của thực phẩm chuyển gen

Dân số thế giới hiện đã lên tới 6 tỷ người và người ta dự đoán con số này sẽ tăng gấp đôi sau 50 năm nữa. Trước tình hình đó, thực phẩm chuyển gen (GMF) có thể là một giải pháp hữu hiệu giải quyết vấn đề lương thực cho dân số tăng vọt này trong những năm tới thông qua các cách sau:
      Chống sâu bệnh, cỏ dại: Sản lượng thâm hụt do sâu bệnh phá hoại hay cỏ dại lấn át diện tích, gây thiệt hại to lớn cho nông dân và nạn đói ở nhiều nước. Nhưng không ai muốn sử dụng thực phẩm có thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ vì lo ngại tác hại của hoá chất này đối với sức khoẻ và dư lượng thuốc trừ sâu trong đất cũng gây ô nhiễm nguồn nước và môi trường. Sử dụng những giống cây trồng có khả năng chống sâu bệnh, chống cỏ dại sẽ làm giảm bớt tình trạng nông dân sử dụng nhiều thuốc sâu, thuốc diệt cỏ, đồng thời làm giảm giá thành sản phẩm nông nghiệp.

 

cotton

Bông chuyển gen kháng sâu bệnh (phải)

      Chịu lạnh, chịu hạn và chịu mặn: Tạo ra những giống cây có khả năng sinh trưởng tốt ở vùng đất khô hạn, độ mặn cao hay khí hậu lạnh giá sẽ giúp tăng năng suất. Chẳng hạn như đưa loại gen chống lạnh của cá nước lạnh vào cây thuốc lá và khoai tây, hai loại cây này sẽ chịu được nhiệt độ thấp trong khi thông thường nhiệt độ thấp sẽ làm mầm cây chết rụi.

Kết quả hình ảnh cho thực phẩm biến đổi gen

Ngô chuyển gen chịu hạn cho năng suất cao

      Giàu dưỡng chất: Gạo là loại thực  phẩm chủ yếu ở các nước nghèo, nhưng gạo không có đủ các chất dinh dưỡng cần thiết để chống suy dinh dưỡng cho con người. Nếu gạo được xử lý gen bổ sung thêm vitamin và khoáng chất thì tình trạng thiếu chất sẽ được cải thiện. Các nhà khoa học Thụy Sĩ đã nghiên cứu ra giống lúa "vàng" chứa tỷ lệ chất beta-caroten (vitamin A) ở tỉ lệ cao, có thể hạn chế các bệnh về mắt. Ngoài ra, giống lúa có tỷ lệ chất sắt cao hơn cũng đang được nghiên cứu.

Hình ảnh có liên quan

      Dược phẩm: vắc xin và thuốc chữa bệnh thường có giá thành cao. Vì vậy, các nhà khoa học đang tìm cách tạo ra loại vắc xin chứa trong khoai tây, táo hay cà chua, vừa dễ vận chuyển, bảo quản và kiểm soát hơn các loại vắc xin tiêm truyền thống.

http://www.baoxaydung.com.vn/stores/news_dataimages/hiep/032015/05/15/153343baoxaydung_image006.jpg

Cà chua biến đổi gen còn có tác dụng chống ung thư.

 2. Tính an toàn của thực phẩm chuyển gen:

Cây trồng chuyển gen là do giống cây trồng được chuyển gen trừ sâu của vi khuẩn Bacilus thuringiensis (Bt). Đây là gen tuyệt đối an toàn với con người vì tinh thể chứa độc tố chỉ vỡ ra ở môi trường pH kiềm mà đường tiêu hóa của người, gia súc gia cầm có  đường tiêu hóa rất axit. Khi đưa vào cây ngô, nếu sâu cắn vào lá ngô, coi như sâu "tự tử" bởi vì ngô mang gen tạo ra độc tố làm sâu chết, tuy nhiên vẫn tuyệt đối an toàn với người và gia súc gia cầm. Hiện nay người ta dùng vi khuẩn Bt này để làm thuốc trừ sâu sinh học, mà thuốc sinh học khác hẳn thuốc trừ sâu hóa học, vì nó rất an toàn. Còn với gen của vi khuẩn Bt, đã có nhiều sinh viên Mỹ tình nguyện làm thí nghiệm nuốt thử vi khuẩn này và cho thấy nó không thể phá vỡ tinh thể trong đường tiêu hóa. Do đó, người ta đã nghiên cứu rất kỹ mới quyết định dùng gen tạo ra tinh thể chứa độc tố chỉ có tác hại với sâu mà không có tác hại với người, gia súc, gia cầm.

Cây trồng chuyển gen hoàn toàn an toàn, không có tác hại gì tới con người. Cho tới nay không có công trình nào cho thấy sự mất an toàn. Chỉ có 1 công trình là thí nghiệm trên chuột tạo ra bệnh ung thư, nhưng về sau các nhà khoa học đã chứng minh thí nghiệm này là sai hoặc có mục đích xấu là ngay từ đầu đã chọn chuột thí nghiệm gây ung thư.

3. Một số tồn tại của thực phẩm chuyển gen

Rõ ràng làm biến đổi gen các cây trồng vật nuôi trong phòng thí nghiệm trước khi đem ra nuôi trồng đã tạo ra được những sinh vật có đặc tính như ý để cung ứng một khối lượng thực phẩm lớn. Không chỉ có thế mà thực phẩm biến đổi gen còn có thể chứa đựng những gen “xa lạ” từ một sinh vật chẳng hề liên quan di truyền. Nguồn gen như thế có thể lấy từ nhiều loại khác nhau, có thể lấy từ thực vật khác họ, có thể lấy từ nấm, địa y hoặc cũng có khi lấy từ vi khuẩn hay vi rút. Bằng công nghệ này, sinh vật được tạo ra hoàn toàn có đủ độ “mới” khác biệt hoàn toàn so với sinh vật ban đầu, làm đa dạng hoá tính năng lựa chọn. Điểm này rõ ràng là lợi thế hơn so với phương pháp lai ghép thông qua sinh sản, bắt buộc phải có mối quan hệ gần về mặt sinh sản.

      Song vẫn còn quá sớm để có an tâm sử dụng. Mặc dù thực phẩm chuyển gen không làm giảm dinh dưỡng nhưng chúng ta lại không có gì đảm bảo là trong các thực phẩm ấy không có chất “lạ” không phải dinh dưỡng được tạo ra. Như trong trường hợp của ngô Bt, thực chất gen Bt tích hợp vào ngô giúp ngô có khả năng chống chọi sâu bệnh là vì gen này chịu trách nhiệm tổng hợp ra một protein gây độc cho sâu bệnh. Vậy liệu protein này có độc hại cho người và các sinh thể khác có lợi trong tự nhiên.

      Lại nữa, việc can thiệp các gen trong chu trình tạo ra thực phẩm rất có thể tạo ra sự tương tác sinh học, dẫn đến một kết quả là làm thay đổi cấu trúc các phân tử dinh dưỡng. Chẳng hạn như thay đổi hình dạng, cấu trúc của các phân tử đạm (protein). Nếu trong trường hợp người sử dụng là người dễ bị dị ứng thì những sự thay đổi này là nguy cơ tạo ra những trường hợp dị ứng thực phẩm. Trên thực tế người ta đã thấy hiện tượng này ở thực phẩm chuyển gen mà không quan sát thấy ở thực phẩm thông thường.

      Một yếu tố khác cũng đáng lo ngại là tạo ra những giống cây trồng vật nuôi mang tính đột biến sinh học xấu. Ở một chừng mực, chúng có thể tự lai tạo với sinh vật cùng dòng. Thậm chí chúng có thể truyền đạt gen cho các cộng đồng vi khuẩn. Liệu những gen chúng truyền đạt hay đột biến có chống lại hay huỷ diệt cuộc sống và tính mạng của một cá nhân hay một cộng đồng người? Liệu những gen kháng thuốc diệt cỏ có giúp vi khuẩn nhận được gen này kháng lại kháng sinh… Tất cả những vấn đề này đang làm đau đầu các nhà y học. Đó là điều mà vì thời gian còn quá ngắn người ta chưa thể trả lời khẳng định. Chỉ biết rằng, dưới góc độ khoa học, các nhà khoa học  khuyên chúng ta nên sử dụng thực phẩm tự nhiên. Nếu có sử dụng thực phẩm biến đổi gen thì chỉ nên sử dụng những thực phẩm có số lượng gen biến đổi dưới 1%. Tuyệt đối không nên sử dụng những thực phẩm có số lượng gen biến đổi trên 5% để tránh các biến cố về di truyền.

      Hai điều lo lắng lớn nhất của những nhà quản lý nông nghiệp khi sử dung sinh vật chuyển gen hiện nay: một là vấn đề nguồn giống. Khi đã nuôi trồng sinh vật chuyển gen là phải chấp nhận lệ thuộc nguồn giống vì không thể lấy sản phẩm làm giống cho mùa sau như canh tác truyền thống trước nay, và đó cũng là “khe hở” để các công ty giống sẽ có cơ hội thao túng và hai là vì sinh vật chuyển gen luôn luôn có năng suất cao hơn hẳn giống truyền thống, người nông dân nếu không được quản lý sẽ canh tác chỉ “rặt” loại biến đổi gen thì chúng ta sẽ mất nguồn gen thiên nhiên chăng?

Tòa thánh Vatican và một số quốc gia, một số Tổ chức bảo vệ môi trường đưa ra nhiều lý do để phản đối cây trồng chuyển gen. Có lý do là các phấn hoa  từ cây chuyển gen Bt diệt sâu hại có thể làm chết bướm và một số côn trùng có ích. Có lý do là gen kháng thuốc diệt cỏ có thể chuyển sang cỏ làm giảm hiệu lực của các thuốc trừ cỏ. Một số ý kiến lại cho rằng cây chuyển gen có thể tạo nên các dị ứng nguyên (allergen) mới gây nên hiện tượng dị ứng ở người. Một số nhà khoa học khác lo ngại về tác hại lâu dài của cây chuyển gen. Tuy có những phản ứng gay gắt từ một số quốc gia ở Châu  âu và một số tổ chức quốc tế nhưng chưa có chứng minh nào được xác nhận rộng rãi và diện tích nuôi trồng  động thực vật chuyển gen (GMO) vẫn đang ngày càng tăng nhanh.

biến đổi gen, thực phẩm, sinh vật, GMO, cấp phép, giống ngô, Việt Nam, Mỹ, kinh nghiệm, bài học

Thực phẩm biến đổi gen đang là vấn đề được tranh cãi kịch liệt tại Mỹ.

  Cũng có một số ý kiến bày tỏ sự quan ngại về việc, nếu đem cây trồng biến đổi gen về trồng sẽ gây nhiều nguy hại cho môi trường, ảnh hưởng tới các cây trồng khác. Các nhà khoa học đã giải thích để giúp nông dân yên tâm. Đến nay trên thế giới đã có 175,2 triệu ha cây trồng biến đổi gen, trong đó châu Mỹ và Mỹ la tinh chiếm hơn một nửa diện tích cây trồng biến đổi gen. Như vậy đến nay đã có 27 nước phát triển cây trồng biến đổi gen, trong đó có 19 nước đang phát triển và 8 nước công nghiệp, với số lượng dân chiếm tới 4 tỷ người, trong đó có không ít nước có trình độ khoa học cao. Vì vậy nông dân không sợ nữa.  khi thấy các nước tiên tiến và đông dân không lo sợ.

    biến đổi gen, Mỹ, người tiêu dùng, lợi ích, an toàn, cây trồng, giống ngô

70% thực phẩm chế biến tại Mỹ có chứa GMO

      Một hạn chế nữa đối với các nghiên cứu về tính an toàn của GMO xuất phát từ việc GMO không bị dán nhãn ở Mỹ, do đó rất khó để phân tách được đâu là ảnh hưởng do ăn thực phẩm biến đổi gen do chúng lẫn với các sản phẩm thông thường khác. Các nghiên cứu hiện tại cũng chủ yếu dừng ở mức độ ngắn hạn (thí nghiệm 90 ngày trên chuột) chứ gần như chưa có một nghiên cứu nào đánh giá tác động của việc sử dụng GMO trong dài hạn đối với người. Tuy vậy, một vài con số thống kê gần đây ở Mỹ cho thấy tỉ lệ số người bị dị ứng thực phẩm, tự kỉ, ung thư và một số bệnh mãn tính liên quan tới thận, cao huyết áp… tăng song song với lượng glyphosate sử dụng trong thuốc trừ sâu RoundupReady dùng cho ngô và đậu tương trong suốt 20 năm qua.

      Liệu GMO có phải là căn nguyên gây ra các bệnh này hay không? Chúng ta cần thời gian để trả lời, nghiên cứu cũng cần thời gian và đủ số liệu đáng tin cậy để đưa ra kết luận, nhưng những con số này rất đáng để chúng ta suy nghĩ khi mà sự thật vẫn còn nằm ở đâu đó trong tương lai.    

(Còn nữa...)

St:  Trần Thị Thanh Huệ

Tác giả: admin
Nguồn: thpttraicau.thainguyen.edu.vn
Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 2
Hôm qua : 13
Tháng 04 : 279
Năm 2021 : 2.316